กลับไปบทความ

ที่มาและความเชื่อ · พ.ย. 2569

ยันต์โสฬสมงคล: ผังเลขสามชั้นเพื่อสิริมงคลและการคุ้มครอง

ชั้นนอกมีเลข 16 ตัว ชั้นกลาง 12 ตัว และชั้นในเป็นจัตุโรเก้าช่อง ต้นฉบับโบราณ คำอธิบายของวัด และงานวิจัยช่วยให้เห็นทั้งความหมาย วิธีใช้ และจุดที่ต่างกันระหว่างฉบับ

12 นาที

ตัวอย่างผังเลขยันต์โสฬสมงคลสามชั้น อักขระรอบนอกต่างกันตามสายวิชา
ตัวอย่างผังเลขยันต์โสฬสมงคลสามชั้น อักขระรอบนอกต่างกันตามสายวิชา

ยันต์โสฬสมงคล: ผังเลขสามชั้นเพื่อสิริมงคลและการคุ้มครอง

ชั้นนอกมีเลข 16 ตัว ชั้นกลาง 12 ตัว และชั้นในเป็นจัตุโรเก้าช่อง ต้นฉบับโบราณ คำอธิบายของวัด และงานวิจัยช่วยให้เห็นทั้งความหมาย วิธีใช้ และจุดที่ต่างกันระหว่างฉบับ

เหตุใดจึงนำเลข 16, 12 และ 9 มาซ้อนอยู่ในกรอบเดียว? หัวใจของยันต์นี้คือที่ตั้ง ลำดับ และชื่อของเลขแต่ละชั้น การอ่านผังต้องแยกเลขที่เห็น คำเรียกสูตรขณะลงเลข และคำอธิบายของครูแต่ละสายออกจากกัน

ชื่อและคำอ่าน: สิบหกมงคลหรือสิบหกชั้นฟ้า?

ชื่อไทยคือ ยันต์โสฬสมงคล คำว่า โสฬส มาจากบาลี soḷasa แปลว่า สิบหก อ่านแบบไทยว่า โส-ลด ส่วน มงคล หมายถึงความเป็นสิริมงคล บางสายตีความเลขสิบหกเป็นชั้นรูปพรหมสิบหกชั้นหรือพระพุทธคุณสิบหกประการ นั่นเป็นการตีความเพิ่ม มิใช่คำแปลตามตัวเพียงอย่างเดียว

ยังพบชื่อ ยันต์โสฬส ยันต์อริยสัจโสฬส และ ยันต์โสฬสมหามงคล ชื่อคล้ายกันไม่ได้แปลว่าอักขระรอบยันต์ต้องเหมือนกัน ยันต์นี้ไม่ใช่ยันต์เก้ายอด และไม่ใช่ชื่อใหม่ของบทอิติปิโส แม้คาถาอาจเป็นแหล่งอักขระให้ยันต์บางแบบ แต่คาถากับผังยันต์เป็นคนละสิ่ง

ยันต์สามชนิดในผังเดียว

สมุดไทยเรื่องโองการมหามะกรูดแปดกิ่งที่ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธรปริวรรต ระบุชัดว่าวงนอกคือโสฬส 16 ตัว วงกลางคือตรีนิสิงเห 12 ตัว และวงในคือจตุโร 9 ช่อง คำอธิบายของวัดแก้วเจริญก็แบ่งสามชั้นเช่นกัน โครงสร้างนี้เป็นหลักสำคัญในการจำแนกกลุ่มยันต์

วงนอก: เลขสิบหกตัวกับผลบวก 34

เริ่มที่ ๑๖ มุมซ้ายบน แล้วไล่วงนอกตามเข็มนาฬิกาจะได้ 16, 9, 4, 5, 3, 6, 15, 10, 13, 12, 1, 8, 2, 7, 14, 11 เมื่อนำมาจัดแถวละสี่ตัว จะเป็น 16 9 4 5 / 3 6 15 10 / 13 12 1 8 / 2 7 14 11 ผลรวมของทุกแถว ทุกหลัก และเส้นทแยงมุมหลักเท่ากับ 34 นี่เป็นคุณสมบัติที่ตรวจด้วยเลขได้ มิใช่หลักฐานพิสูจน์อานุภาพ

คำเรียกสูตรที่วัดเผยแพร่ผูกเลขหกตัวแรกกับมงคลสิบหก โลกุตรธรรมเก้า มหาทวีปสี่ พระพุทธเจ้าห้า พระไตรปิฎกสาม และสวรรค์กามาวจรหก โลกุตรธรรมเก้าคือมรรคสี่ ผลสี่ และนิพพานหนึ่ง คำเหล่านี้เป็นคำอธิบายประกอบเลข มิใช่ตัวอักษรที่ซ่อนอยู่ในช่อง

เลขที่เหลือในฉบับวัดผูกกับภพสิบห้า ศีลสิบ ธุดงควัตรสิบสาม ปาฏิหาริย์สิบสอง เขาพระสุเมรุหนึ่ง เทวดาแปด พระจันทร์และพระอาทิตย์สอง โพชฌงค์เจ็ด จักรพรรดิสิบสี่ และพระวิษณุสิบเอ็ด ข้อความไม่ได้แจกแจงรายชื่อทุกองค์ในกลุ่มแปด สิบสอง หรือสิบสี่ จึงไม่ควรเติมรายชื่อขึ้นเอง

วงกลาง: เลขสี่ชุด ชุดละสิบห้า

วงตรีนิสิงเหมี 3–7–5, 4–6–5, 1–9–5 และ 2–8–5 ทุกชุดมีเลขสองตัวแรกบวกได้สิบ แล้วปิดด้วยห้าจึงเป็นสิบห้า งานวิจัยเรียกระบบนี้ว่าอัตราทวาทสมงคล และอธิบายความสัมพันธ์กับเลขจตุโรตรงกลาง จึงไม่ใช่การวางเลขศักดิ์สิทธิ์สิบสองตัวแบบสุ่ม

คำเรียกเลขในต้นฉบับผูกชุดแรกกับสิงห์สาม นาคเจ็ด และเพชฉลูกัญห้า ชุดที่สองกับเทวดาสี่ กลุ่มหก และพระอินทร์ห้า ชุดที่สามกับยักษ์หนึ่ง เทวดาเก้า และพระพรหมห้า ชุดสุดท้ายกับเทวราชาสอง พระอรหันต์แปด และพระพุทธเจ้าห้า เลขห้าปรากฏสี่ครั้ง แต่คำที่กำกับแต่ละครั้งไม่เหมือนกัน

จิตรกรรมที่วัดชีปะขาวทำเลขสิบสองตำแหน่งเป็นรูปสิงห์ นาค ยักษ์ พระอรหันต์ และเทวดา มีป้ายกำกับม้าหก แม้คำบรรยายจำนวนรูปจะไม่ตรงกัน ภาพช่วยให้เห็นการแปลงสูตรเลขเป็นรูปธรรม แต่แทนการอ่านอักขระของยันต์แต่ละชิ้นไม่ได้ และเลขหกวงกลางไม่จำเป็นต้องหมายถึงสวรรค์กามาวจรหกชั้นเหมือนวงนอก

ชั้นใน: จตุโรและเลขห้าตรงกลาง

จตุโรตรงกลางเรียง 4 9 2 / 3 5 7 / 8 1 6 ทุกแถว ทุกหลัก และเส้นทแยงสองเส้นรวมได้สิบห้า โดยเลขห้าอยู่กลางเสมอ คำว่าเก้าช่องบอกลักษณะผัง ไม่ใช่คำแปลของจตุโร วัดแก้วเจริญเล่าการใช้จตุโรเดี่ยวในการลงเสาเอก ตลอดจนคติเรื่องลาภและคุ้มภัย แต่การใช้ด้านโชคลาภเพียงอย่างเดียวไม่ใช่ความหมายทั้งหมดของยันต์สามชั้น

อักขระรอบนอก: ผังเลขเดียวกัน คาถาต่างกันได้

อักขระสี่ด้านคล้ายขอมไทย ซึ่งใช้จารภาษาบาลีในตำราไทย ต้นฉบับที่เกี่ยวข้องมีทั้งอักษรไทย ขอมไทย และภาษาบาลี วัดแก้วเจริญแยกการล้อมด้วยคาถาบารมีสามสิบทัศ กับการล้อมด้วยจตุราวุธ ได้แก่บ่วงอาฬวกยักษ์ นัยน์ตาพญายม สายฟ้าพระอินทร์ และคทาท้าวเวสสุวัณ ผังเลขสามชั้นช่วยบอกกลุ่มยันต์ แต่ยังไม่บอกอักขระทุกตัวหรือสายครู

การใช้ที่มีบันทึกในสมุดไทย

โองการมหามะกรูดแปดกิ่งบันทึกให้นำยันต์โสฬสปิดปากหม้อยา และชักตรีนิสิงเหออกไปปิดสายสิญจน์แปดทิศรอบพิธี นี่เป็นการใช้ที่มีต้นฉบับรองรับ แสดงว่ายันต์อยู่ในพิธีแพทย์แผนไทยและการคุ้มครอง มิได้เป็นเพียงลายพระเครื่องยุคหลัง คำอธิบายของวัดยังกล่าวถึงเสาเอก การป้องกัน และลาภ ทั้งหมดเป็นคติในตำราและสายวิชา ไม่ใช่ผลทางกายภาพที่พิสูจน์ด้วยการทดลอง

ข้อแตกต่างในคำปริวรรตที่ควรสังเกต

วงนอกในภาพมีเลข 2 และคำเรียกสูตรฉบับวัดก็ให้เลข 2 คู่กับพระจันทร์และพระอาทิตย์ แต่ฉบับปริวรรตของศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธรมีเลข 5 ซ้ำในตำแหน่งนั้นจนขาดเลข 2 อีกแห่งหนึ่งเขียนจัตุเทวาเป็น 5 ก่อนจะเขียนเป็น 4 เมื่อยกชุดเลขซ้ำ อาจเป็นฉบับต่าง การปริวรรต หรือการจัดพิมพ์ ยังตัดสินไม่ได้ จึงควรอ่านภาพ ตัวปริวรรต และฉบับอื่นเทียบกัน

อ่านต่อ

อ่านต่อ · รายการที่เกี่ยวข้องซึ่งกำลังเสนอขาย

ต่อยอดจากหัวข้อนี้ไปยังประกาศขายและประมูลที่เปิดอยู่

ระบบให้ความสำคัญกับเกจิ วัด และประเภทพระ หากรายการที่ตรงกันมีไม่ถึงสามรายการ จะสุ่มรายการอื่นที่กำลังเสนอขายมาเติม